IR Test คืออะไร?
IR Test (Insulation Resistance Test) หรือการทดสอบค่าความเป็นฉนวน คือการวัดความต้านทานของฉนวนขดลวดหม้อแปลงด้วยเครื่อง Megger (Insulation Tester) เพื่อประเมินว่าฉนวนยังอยู่ในสภาพดีหรือเสื่อมสภาพ เป็นหนึ่งในการทดสอบหลักของงาน PM หม้อแปลง คู่กับ BDV Test
ทำไม IR Test จึงสำคัญ?
- ตรวจจับความชื้นและสิ่งปนเปื้อนในฉนวนก่อนเกิดเบรกดาวน์
- ประเมินการเสื่อมสภาพของฉนวนจากความร้อนสะสม
- ป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรลงดินที่อาจทำให้หม้อแปลงพัง
หลักการวัดด้วย Megger
Megger จะจ่ายแรงดันไฟตรง (DC) มาตรฐาน เช่น 500V, 1000V, 2500V, 5000V เข้าสู่ขดลวด แล้ววัดกระแสรั่วเพื่อคำนวณค่าความต้านทานออกมาเป็น เมกะโอห์ม (MΩ) หรือ กิกะโอห์ม (GΩ) ยิ่งค่าสูงยิ่งดี
ตำแหน่งที่วัด
- HV - Ground — ขดลวดแรงสูงเทียบกราวด์
- LV - Ground — ขดลวดแรงต่ำเทียบกราวด์
- HV - LV — ระหว่างขดลวดแรงสูงและแรงต่ำ
ค่ามาตรฐาน IR เท่าไหร่ถึงผ่าน?
ค่าอ้างอิงเบื้องต้น (ที่อุณหภูมิ 20°C) สำหรับหม้อแปลงระบบจำหน่าย:
- ค่าที่ยอมรับได้ — ไม่ควรต่ำกว่า 1 MΩ ต่อ kV ของแรงดันพิกัด บวก 1 (สูตรประมาณ)
- แนวทางปฏิบัติ — หม้อแปลงสภาพดีมักวัดได้หลายร้อย MΩ ถึงระดับ GΩ
- ควรเฝ้าระวัง — หากค่าลดลงต่อเนื่องจากการตรวจครั้งก่อน แม้ยังผ่านเกณฑ์
หมายเหตุ: ค่าฉนวนแปรผันตามอุณหภูมิมาก จึงต้องแปลงค่ากลับมาที่อุณหภูมิอ้างอิงเสมอ
ค่า Polarization Index (PI) บอกอะไร?
PI = ค่า IR ที่ 10 นาที ÷ ค่า IR ที่ 1 นาที ใช้ประเมินความชื้นและความสะอาดของฉนวน
| ค่า PI | สภาพฉนวน |
|---|---|
| น้อยกว่า 1.0 | อันตราย ควรตรวจสอบ |
| 1.0 - 2.0 | พอใช้ ควรเฝ้าระวัง |
| 2.0 - 4.0 | ดี |
| มากกว่า 4.0 | ดีเยี่ยม |
IR Test ต่างจาก BDV Test อย่างไร?
- IR Test — วัดความเป็นฉนวนของขดลวด (ของแข็ง) ด้วย Megger
- BDV Test — วัดความเป็นฉนวนของน้ำมัน (ของเหลว) ด้วยการเบรกดาวน์
ทั้งสองการทดสอบทำร่วมกันในงาน PM เพื่อประเมินสภาพหม้อแปลงอย่างครบถ้วน ทีมวิศวกรของเราใช้เครื่องมือมาตรฐานพร้อมออกรายงานรับรองโดยสามัญวิศวกรไฟฟ้า
บริการที่เกี่ยวข้อง
บริษัท ทีดี ไทย เอ็นจิเนียริ่ง (TD Thai Engineering) ให้บริการ PM หม้อแปลงไฟฟ้า บำรุงรักษาหม้อแปลง ตรวจรับรองระบบไฟฟ้าประจำปี ตรวจสอบระบบไฟฟ้า ตรวจไฟฟ้าโรงงานและอาคาร ตรวจไฟฟ้าด้วย Thermo Scan และออกแบบ Single Line Diagram รับรองโดยสามัญวิศวกรไฟฟ้า ตามกฎหมาย พร้อมจัดทำรายงานส่งกรมโรงงานและกรมสวัสดิการฯ
