หม้อแปลงไฟฟ้าเสียกะทันหันจริงหรือ?
หลายโรงงานเข้าใจว่าหม้อแปลงไฟฟ้า "เสียกะทันหัน" แต่ในความเป็นจริง หม้อแปลงมักส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้า เป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือนก่อนพังจริง หากสังเกตและตรวจพบได้ทัน จะช่วยป้องกันไฟฟ้าดับทั้งโรงงานและประหยัดค่าซ่อมได้หลายเท่า
7 สัญญาณหม้อแปลงไฟฟ้าใกล้เสีย
1) เสียงดังผิดปกติ (Humming / Buzzing)
หม้อแปลงปกติมีเสียงฮัมเบา ๆ สม่ำเสมอ หากเริ่มมีเสียงดังขึ้น เสียงครืดคราด หรือเสียงดีดเป็นจังหวะ อาจเกิดจากแกนเหล็กหลวม จุดต่อหลวม หรือเกิดอาร์กภายใน
2) ความร้อนสูงผิดปกติ
หากตัวถังหม้อแปลงร้อนกว่าปกติ หรืออุณหภูมิน้ำมันเกิน 60-65°C ขณะโหลดปกติ เป็นสัญญาณของโหลดเกิน ฉนวนเสื่อม หรือระบบระบายความร้อนผิดปกติ ควรใช้ Thermo Scan ตรวจหาจุดร้อนทันที
3) น้ำมันหม้อแปลงรั่วซึม
คราบน้ำมันรอบตัวถัง บุชชิ่ง หรือซีล บ่งบอกว่าซีลเสื่อม เมื่อระดับน้ำมันลด จะทำให้การระบายความร้อนและฉนวนแย่ลง เสี่ยงเบรกดาวน์
4) สีน้ำมันเปลี่ยนเป็นสีเข้ม
น้ำมันใหม่ใสสีเหลืองอ่อน หากเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือดำ แสดงว่าน้ำมันเสื่อมสภาพ มีความชื้นหรือตะกอนคาร์บอน ค่าฉนวน (BDV) จะตก
5) ค่า BDV / IR ตก
หากผลตรวจประจำปีพบ BDV ต่ำกว่า 30 kV หรือค่าความเป็นฉนวนขดลวด (IR) ลดลงต่อเนื่อง เป็นสัญญาณว่าฉนวนกำลังเสื่อม ต้องกรองน้ำมันหรือวางแผนเปลี่ยน
6) ซิลิกาเจลเปลี่ยนสี
เม็ดซิลิกาเจลที่ Breather เปลี่ยนจากสีฟ้า/ส้มเป็นสีชมพู/ใส แสดงว่าดูดความชื้นจนอิ่มตัว ความชื้นกำลังเข้าสู่น้ำมัน ต้องเปลี่ยนทันที
7) ดรอปฟิวส์ขาดบ่อย / เบรกเกอร์ทริปบ่อย
หากดรอปฟิวส์หน้าหม้อแปลงขาดซ้ำ ๆ หรือเบรกเกอร์ทริปโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน อาจเกิดจากกระแสรั่วลงดินหรือความผิดปกติภายในหม้อแปลง
พบสัญญาณเหล่านี้ควรทำอย่างไร?
- หยุดใช้งานหากพบความร้อนสูงหรือเสียงผิดปกติรุนแรง
- เรียกทีมวิศวกรเข้า Thermo Scan และตรวจวัดค่าทางไฟฟ้า
- ทดสอบ BDV / IR เพื่อประเมินสภาพฉนวน
- วางแผน PM หม้อแปลง หรือเปลี่ยนอุปกรณ์ที่เสื่อม
การตรวจพบสัญญาณเตือนตั้งแต่เนิ่น ๆ และทำ PM หม้อแปลงประจำปี อย่างสม่ำเสมอ คือวิธีที่คุ้มค่าที่สุดในการป้องกันหม้อแปลงเสียหายและการผลิตหยุดชะงัก
บริการที่เกี่ยวข้อง
บริษัท ทีดี ไทย เอ็นจิเนียริ่ง (TD Thai Engineering) ให้บริการ PM หม้อแปลงไฟฟ้า บำรุงรักษาหม้อแปลง ตรวจรับรองระบบไฟฟ้าประจำปี ตรวจสอบระบบไฟฟ้า ตรวจไฟฟ้าโรงงานและอาคาร ตรวจไฟฟ้าด้วย Thermo Scan และออกแบบ Single Line Diagram รับรองโดยสามัญวิศวกรไฟฟ้า ตามกฎหมาย พร้อมจัดทำรายงานส่งกรมโรงงานและกรมสวัสดิการฯ
